Στην Ελλάδα οι νόμοι δεν εφαρμόζονται ούτε πάντα ούτε παντού. Σε ορισμένες περιοχές, είναι αυτονόητη η ανυπακοή στο νόμο. Η Κρήτη έχει αποκτήσει τα δικά της ιδιότυπα Εξάρχεια που βρίσκονται σε κατάσταση «επανάστασης» 25 χρόνια τώρα : τα Ζωνιανά και τα γύρω φυσικά χωριά συμμετέχουν ενεργά στην κατάλυση του νόμου. Η παραβατικότητα και το έγκλημα έχει εδραιωθεί, από γνωστούς-άγνωστους κύκλους της τοπικής μας κοινωνίας και έχει καλλιεργήσει συγκεκριμένα πρότυπα άνομης συμπεριφοράς.
Οι κύκλοι αυτοί έχουν δημιουργήσει γύρω τους υπάκουες ομάδες υποστήριξης που συμμετέχουν και αυτές στην συγκάλυψη της παραβατικότητας και στα κέρδη. Οι νέοι, «οι πετσίτες» που ακολουθούν τα «κεφάλια» των παράνομων δραστηριοτήτων…τους «καπεταναίους», έχουν προ πολλού εγκαταλείψει τα σχολεία τους, την οποιαδήποτε πρόθεση επαγγελματικής εκπαίδευσης και αποκατάστασης και ανταγωνίζονται στο στόχο πινακίδων και αγαλμάτων και στην ανακάλυψη όλο και ασφαλέστερων τόπων για χασισοκαλλιέργειες στις πλαγιές του Ψηλορείτη. Μη εντοπίσιμες από τα γνωστά σε όλους εδώ, ελικόπτερα της αστυνομίας.
Η πετσίτικη υπηρεσία στους μηχανισμούς του γρήγορου κέρδους είναι περισσότερο ελκυστική από την οποιαδήποτε «εργασιακή καταδυνάστευση». Οι υπηρετικοί μηχανισμοί αναλαμβάνουν να προστατεύσουν το "άβατο" ορισμένων περιοχών που είναι καταφύγια παρανομίας ή «οδηγούν» σε εμπόρους όπλων, λευκής σαρκός και ναρκωτικών(χασίς, ηρωίνης και κοκαΐνης). Παράλληλα στην πλειοψηφία των φιλήσυχων πολιτών επιβάλλεται ο νόμος της σιωπής είτε επειδή στην τάδε ομάδα συμμετέχει ο x δεύτερος ξάδερφος, που είναι πάντα «καλό κοπέλι», είτε οι άνθρωποι φοβούνται για τη ζωή τους. «Βαρύ πακέτο» η προστασία αυτών των μηχανισμών που τελικά παρέχει τη δυνατότητα να αποκτήσεις σφαίρες, ακριβά αυτοκίνητα, τεράστια σπίτια που προκαλούν με τον όγκο τους και κάποτε κάποτε delivery ανατολικής πόρνης με ό,τι κορδελάκια θέλεις μέσα στη στάνη σου! Η μόνη πιθανότητα κατάδοσης φυτείας είναι όταν, εν αγνοία σου, τα «καλά κοπέλια» έχουν μετατρέψει σε χασισοφυτεία χωράφι που δεν επισκέπτεσαι συχνά και ξαφνικά ανακαλύπτεις ότι μέσα βρίσκονται δεκάδες δενδρύλλια που σίγουρα δε θέλεις να σε μπλέξουν με την αστυνομία. Είναι γνωστό ότι οι «καλλιεργητές» απαλλοτριώνουν ξένα χωράφια για τις "δουλειές με φούντες" και ποτέ συγγενών των «καπεταναίων» της περιοχής..
Οι ενέδρες θανάτου είναι λογικό επακόλουθο της επίδειξης δύναμης των μηχανισμών της τοπικής μαφίας που ταυτόχρονα «εκφοβίζουν» τρομαγμένους πολίτες που ίσως έχουν κατά νου την παροχή πληροφοριών στα «Στρουμφάκια» όπως περιφρονητικά αποκαλούνται οι Εκαμίτες. Κάποτε πρέπει να αποδεικνύουν τη «χρησιμότητά» τους και σίγουρα στο μέλλον θα ρίξουν το βάρος τους στην «προστασία» και καταλήστευση των τουριστικών περιοχών της Κρήτης ολόκληρης και όχι μόνο του Μυλοποτάμου όπως νομίζουν οι υπόλοιποι «αφελείς» Κρητικοί που θεωρούν τους χασισοκαλλιεργητές τοπικό πρόβλημα του Ψηλορείτη, άντε και κάποιων άλλων ορεινών όγκων. Κάνουν λάθος γιατί η όλο και αυξανόμενη παραγωγή και διακίνηση όπλων και ναρκωτικών έχει στόχο ολόκληρη την Κρήτη και όχι το Μυλοπόταμο που είναι αδύνατον να απορροφήσει το τεράστιο σε ποσότητα «υλικό» που παράγεται ή παραλαμβάνεται στην περιοχή. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ενωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Ρεθύμνου κ. Γιάννη Κουνδουράκη : «Στην περιοχή καλλιεργείται το 40% της συνολικής ποσότητας χασίς που παράγεται στη χώρα. Τα χρήματα λοιπόν είναι πολλά.»
Είμαστε όλοι υπεύθυνοι για αυτή την εξευτελιστική κατάσταση. Οι συνήθεις καταγγελίες «φταίει το κράτος (που είναι το κράτος) ή φταίει η παιδεία» απλώς αποπροσανατολίζουν από την ουσία του προβλήματος και ρίχνουν το βάρος των τεράστιων ευθυνών της τοπικής και Κρητικής κοινωνίας «μακρυά από μας». Ως συνήθως εξάλλου στην Ελλάδα για όλα φταίνε οι πολιτικοί και η παιδεία, άντε και το χάσμα των γενεών. Έκθεση ιδεών έχει καταντήσει κάθε πρόβλημα στην Ελλάδα ή σκηνοθετημένο τηλεοπτικό show, για φιλήσυχους πολίτες που έκπληκτοι απορούν από τους καναπέδες τους : «κοίτα τι έγινε πάλι». Οι πολιτικοί όμως εδώ είναι αποτέλεσμα του φαινομένου ή αποφεύγουν το πολιτικό κόστος και οι δάσκαλοι αρνούνται να πατήσουν τα πόδια τους στα Ζωνιανά γιατί μαθαίνουν ότι θα αντιμετωπίσουν μια ήδη εδραιωμένη αντίληψη, σύμφωνα με την οποία «τα παιδιά δεν χρειάζονται τα γράμματα γιατί θα παίρνουν τσάμπα επιδοτήσεις και όλο και μια φυτεία θα κάνουν όποτε ζορίζονται». Εξάλλου η «φούντα Ψηλορείτης» έχει αυξανόμενη ζήτηση στη διεθνή μαύρη αγορά και περίοπτη θέση στα μαγαζάκια της Ολλανδίας….λόγω χώματος και κλίματος. Ο έμπορος ναρκωτικών μετατρέπεται σε «σκοτεινό ήρωα» που εγγυάται ριψοκίνδυνο μεν, γρήγορο και ξεκούραστο κέρδος δε.
Γι’ αυτό οι μπαλωθιές δεν προέρχονταν μόνο από το σημείο της ενέδρας αλλά και μέσα από αρκετά σπίτια του χωριού που «αντιστέκονταν» στην «άνανδρη επίθεση των ειδικών φρουρών». Πόλεμος για την συγκάλυψη της παρανομίας.
Όλα ξεκίνησαν όταν το βράδυ της προηγούμενης Παρασκευής η αστυνομία εντόπισε δύο πρώτα ξαδέρφια, 23 και 24 ετών από τα Ζωνιανά, να πουλούν σε διάφορα σημεία της Εθνικής οδού χασίς και κοκαΐνη. 15 σταθμευμένα αυτοκίνητα περίμεναν με τη σειρά τους τη Ζωνιανή Μερσεντές για να προμηθευτούν ποσότητες ναρκωτικών. Μετά την πέμπτη αγοραπωλησία οι αστυνομικοί προσπάθησαν να ακινητοποιήσουν τη Μερσέντες. Έπειτα από άγριο κυνηγητό «τόλμησαν» να συλλάβουν τον ένα, ενώ ο άλλος κατάφερε να ξεφύγει και να μεταφέρει την είδηση στο χωριό. Αμέσως ξεκίνησαν σχέδια «επανάστασης» και «αντίστασης» κατά των αναμενόμενων δυνάμεων που σίγουρα θα έφταναν στο χωριό, όπως και έγινε τελικά χθες, παρουσία εισαγγελέα. Φυσικά, οι πάντες γνωρίζουν εδώ, τα στοιχεία των δραστών. Τα ξαδέλφια από τα «Ελ Ζωνιανά» σχεδόν καθημερινά προμήθευαν ποσότητες ναρκωτικών πελάτες τους που τους περίμεναν υπομονετικά σε διάφορα σημεία της Εθνικής Οδού κάνοντας στάσεις-αστραπή για την πώληση ώστε η δράση τους να μην γίνεται αντιληπτή .
Με Δελτίο Τύπου η Ενωση Αστυνομικών Υπαλλήλων Ρεθύμνου στις15 Ιουνίου 2006, προειδοποιούσε : «Mέχρι πότε η συντεταγμένη Πολιτεία θα επιτρέπει σε «γνωστούς - άγνωστους» ένοπλους κουκουλοφόρους χασισοκαλλιεργητές και χασισέμπορους να καταλύουν το κράτος, να πυροβολούν με Καλάζνικοφ εναντίον αστυνομικών και να παραμένουν ατιμώρητοι;…..Πώς πρέπει να εκλάβουμε τη σιωπή της τοπικής κοινωνίας, των αρμόδιων αρχών και φορέων; Ως αδιαφορία, ως συγκάλυψη ή ως συνενοχή;». Η ανακοίνωση είχε τίτλο : «Ντροπή» και εξεδόθη με αφορμή επίθεση ενόπλων εναντίον 7 οχημάτων της αστυνομίας με 25 άνδρες στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν φυτείες χασίς.
Ο εκπρόσωπος Τύπου της Πανελλήνιας Ενωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων κ. Παναγιώτης Σαπουνάκης κάνει λόγο : «για κοινωνικό και όχι αμιγώς αστυνομικό πρόβλημα. Είναι αδιανόητο να συμβαίνουν αυτά εν έτει 2007. Στην περιοχή επικρατεί ο νόμος της ζούγκλας. Όπου υπάρχει έγκλημα υπάρχει και τιμωρία. Όχι όμως και στα Ζωνιανά.»
Ο ακήρυχτος πόλεμος μεταξύ των αστυνομικών αρχών και των χασισοκαλλιεργητών του Μυλοποτάμου αλλά και των «λοιπών εγκληματικών δυνάμεων» της περιοχής κρατάει πολλά χρόνια τώρα. Το χασίσι είναι ο καπνός. Η φωτιά και τα λεφτά είναι η κοκαΐνη, τα όπλα και η πορνεία. Πρέπει να τελειώνουμε με αυτή την κατάσταση που εκθέτει σε όλο τον κόσμο ένα νησί που ζει από τον τουρισμό. Η Κρήτη δεν ήταν ποτέ ούτε είναι νησί της "μπαλωθιάς", ναρκωτικών, «καπεταναίων της παρανομίας» ή νησί της βίας, έρμαιο συνδικάτων εγκλήματος ή παράνομων και σκοτεινών οικονομικών συμφερόντων.
http://exastal.blogspot.com/2007/11/blog-post.html
Πέμπτη 8 Νοεμβρίου 2007
Παρασκευή 12 Οκτωβρίου 2007
H Εκπαίδευση στη Υπηρεσία της Φεουδαρχίας;
Νίκος X. Βαρσακέλης
Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Συνεργάτης - Ερευνητής του Εργαστηρίου Οικονομικής Ανάλυσης και Πολιτικής, ΑΠΘ, (web.auth.gr/leap).
Ο Φ. Ένγκελς γράφει σε μια επιστολή του προς τον Ε. Μπερνστάιν (12 Μαρτίου 1881) «&είναι απλή απάτη να αποκαλείται «σοσιαλισμός» κάθε παρέμβαση του κράτους στον ελεύθερο ανταγωνισμό, όπως διαδίδεται από την αστική τάξη του Μάντσεστερ, φυσικά για το δικό της συμφέρον,&» Παρακάτω αναφέρει «&αυτός ο ισχυριζόμενος «σοσιαλισμός» στοχεύει, μεταξύ άλλων, στη μετατροπή όσο το δυνατόν περισσότερων προλετάριων σε δημοσίους υπαλλήλους και συνταξιούχους, που εξαρτώνται από το κράτος, δημιουργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο ένα νέο στρατό πειθαρχημένων δημοσίων υπαλλήλων&». Ο Κ. Μαρξ χαρακτηρίζει τον καπιταλισμό προοδευτικό σύστημα που, σε αντιδιαστολή με την φεουδαρχία, χαρακτηρίζεται από δημιουργικότητα, κινητικότητα, ευελιξία και προσαρμοστικότητα σε νέα περιβάλλοντα. Αντίθετα η φεουδαρχία χαρακτηρίζεται από οπισθοδρομικότητα, αντίδραση στο νέο και στην κοινωνική κινητικότητα.
Η άρχουσα φεουδαρχική ελίτ, προκειμένου να προστατεύσει τα ταξικά της συμφέροντα, προσπαθεί να δημιουργήσει έναν κυματοθραύστη, ώστε να περιορίσει την κοινωνική κινητικότητα. Ειδικότερα όμως ενδιαφέρεται για την κινητικότητα που αφορά την ίδια, δηλαδή, την είσοδο στην ελίτ ανθρώπων προερχόμενων, είτε από το προλεταριάτο, είτε από τη μικροαστική τάξη. Σύμφωνα με τα παραπάνω γραφόμενα του Ενγκελς, τον ρόλο του κυματοθραύστη καλείται να παίξει ο στρατός των δημοσίων υπαλλήλων. Όσο περισσότεροι είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι, τόσο μειώνεται η επιχειρηματικότητα. Αυτό οφείλεται σε δύο λόγους. Πρώτον, το όραμα των πολιτών της χώρας για τον σοσιαλισμό εξυπηρετείται από την εξασφάλιση μιας θέσης στον δημόσιο τομέα, καθώς οι πολίτες θεωρούν ότι η είσοδος στον δημόσιο τομέα οδηγεί προς τον «σοσιαλισμό». Δεν είναι πλέον απαραίτητη η γνώση, η δημιουργικότητα και η φαντασία, που σύμφωνα με τον J. Schumpeter, είναι αναγκαίες για την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη του καπιταλισμού. Το σύστημα παραμένει φεουδαρχικό, σύμφωνα με τον Ενγκελς. Δεύτερον, η μεγέθυνση του δημοσίου τομέα καθιστά αναγκαία την ύπαρξη έργου που πρέπει να εκτελούν οι δημόσιοι υπάλληλοι. Το σύστημα γιγαντώνεται και αυτοτροφοδοτείται, τόσο από τον όγκο, όσο και τη πολυμορφία του νομοθετικού και γραφειοκρατικού μηχανισμού. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον είναι δύσκολο, ίσως και αδύνατον, να αναπτυχθεί η όποια επιχειρηματικότητα. Καθώς λοιπόν δεν δημιουργούνται νέες επιχειρήσεις δεν κινδυνεύει η πρωτοκαθεδρία της άρχουσας φεουδαρχικής ελίτ.
Πολλές μελέτες έδειξαν ότι η εκπαίδευση αποτέλεσε τον βασικό μηχανισμό κοινωνικής κινητικότητας σε όλες τις χώρες της δύσης, μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο μέχρι σήμερα. Σε χώρες καπιταλιστικές, η επιβίωση του συστήματος δεν εξαρτάται από την επιβίωση της άρχουσας ελίτ, αλλά από την διαρκή ανανέωση. Το καπιταλιστικό σύστημα ανελίσσεται με τον θάνατο των γηρασμένων και την γέννηση του καινούργιου . Η δυναμική του συστήματος εξυπηρετείται από την ύπαρξη ενός συνεχώς εξελισσόμενου και βελτιούμενου εκπαιδευτικού συστήματος, το όποιο βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με την κοινωνία και την οικονομία. Γι' αυτόν τον λόγο τα πανεπιστήμια των ΗΠΑ θεωρούνται τα κορυφαία του κόσμου.
Ελλάδα και Φεουδαρχική Τάξη
Ας έλθουμε τώρα στην χώρα μας. Η τελευταία εικοσιπενταετία χαρακτηρίζεται ως μια περίοδος γιγάντωσης του δημόσιου τομέα, αύξησης του στρατού των δημοσίων υπαλλήλων, εκπληκτικής ανόδου του κόστους διατήρησης του γραφειοκρατικού μηχανισμού και τερατώδους γιγάντωσης της νομοθετικής πολυπλοκότητας. Ακολουθώντας τα βήματα της φεουδαρχικής ελίτ του Μάντσεστερ, που κριτικάρισε ο Ένγκελς, η πολιτική που ακολουθήθηκε ήταν πολιτική διατήρησης ενός φεουδαρχικού συστήματος με τον περιορισμό της κινητικότητας προς την άρχουσα φεουδαρχική ελίτ. Οι μοναδικές εξαιρέσεις κινητικότητας μετρώνται στα δάχτυλα ενός χεριού και οι περισσότερες από αυτές ήταν κρατικά χρηματοδοτούμενες. Τα υπόλοιπα «τζάκια» είναι αυτά που δημιουργήθηκαν μέχρι την δεκαετία του 1960. Δεν άρκεσε όμως μόνο η δημιουργία ενός τεράστιου γραφειοκρατικού δημόσιου τομέα με το στρατό των δημοσίων υπαλλήλων, πιστών στην άρχουσα φεουδαρχική ελίτ. Έπρεπε να διακοπεί και η όποια δυνατότητα κινητικότητας υπήρξε στις προηγούμενες δεκαετίες μέσω της εκπαίδευσης και κυρίως της δημόσιας. Η άρχουσα ελίτ έπρεπε να προστατευθεί για να μην υπάρξει επανάληψη της κατάστασης του 1950-1960, οπότε δημιουργήθηκε μια νέα γενιά επιχειρηματιών, στελεχών και επιστημόνων. Τον ρόλο της τροχοπέδης θα έπαιζε η εκπαίδευση. Αφού η καλή εκπαίδευση συντελεί στην κοινωνική ανέλιξη, η κακή θα βοηθήσει στην παρεμπόδιση της. Ξεκίνησε λοιπόν μια διαδικασία υποβάθμισης της δημόσιας εκπαίδευσης. Το κτύπημα της δημόσιας εκπαίδευσης, σε όλες τις βαθμίδες, ήλθε από δύο μεριές. Το υπουργείο παιδείας, με τις συνεχείς νομοθετικές παρεμβάσεις, κατάφερε να αποδιοργανώσει τελείως το δημόσιο σχολείο. Οι πραγματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν πολύ καλά τι συμβαίνει, όμως είναι η σιωπηλή πλειοψηφία . Έβλεπαν, όμως, ό,τι και αυτή κρατική παρέμβαση μπορούσε να αποδειχθεί ανεπαρκής. Το δημόσιο σχολείο ότι μπορούσε να αντισταθεί μέσα από το μεράκι των δασκάλων. Σε αυτό το σημείο κλήθηκαν να αναλάβουν δράση οι συνδικαλιστικές ηγεσίες. Με το πρόσχημα της προάσπισης των δικαιωμάτων των δασκάλων και της δημόσιας δωρεάν παιδείας, προχώρησαν σε ανούσιες μακροχρόνιες απεργίες, καλή ώρα όπως αυτή των ημερών μας. Σε μια δεκαετία το δημόσιο σχολείο απαξιώθηκε σε μεγάλο βαθμό, ενώ τα ιδιωτικά σχολεία, που στις προηγούμενες δεκαετίες ήταν τα σχολεία της εύκολης αποφοίτησης για τους πολύ αδύνατους μαθητές, άρχισαν να ξεχωρίζουν και να συγκεντρώνουν άριστους και πολύ καλούς μαθητές. Η ραγδαία ανάπτυξη των ιδιωτικών σχολείων, ταυτόχρονα με τη συνεχή επέκταση των ιδιωτικών φροντιστηρίων και ιδιαιτέρων μαθημάτων, υπήρξε μια συντριπτική ταξική επίθεση κατά των χαμηλών εισοδηματικών τάξεων, όπως των ιδιωτικών υπαλλήλων, των εργατών και των φτωχών αγροτών. Πολιτών δηλαδή που δεν είχαν την δυνατότητα να στείλουν το παιδί τους σε ιδιωτικό σχολείο, και αρκούνταν στην συνεχώς υποβαθμιζόμενη δημόσια εκπαίδευση. Ταυτόχρονα, η πρόσβαση στα πανεπιστήμια έγινε δύσκολή, καθώς το κόστος της φροντιστηριακής εκπαίδευσης αυξήθηκε σημαντικά, λόγω της πτώσης του δημοσίου σχολείου και επακόλουθης αύξησης της ζήτησης για φροντιστηριακή εκπαίδευση. Η άρχουσα φεουδαρχική ελίτ έχει θριαμβεύσει. Η δευτεροβάθμια, κυρίως, εκπαίδευση έχει αποσαρθρωθεί πλήρως. Το αποτέλεσμα το βλέπουμε και στους διεθνείς διαγωνισμούς, που διοργανώνει ο ΟΟΣΑ, στους οποίους τα ελληνόπουλα καταλαμβάνουν συνεχώς τις τελευταίες θέσεις. Οι συνδικαλιστές έχουν κάνει περίφημα τη δουλειά τους και ανταμείβονται με θέσεις. Η ελεύθερη πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτέλεσε μια σημαντική καινοτομία που εφεύρε η άρχουσα ελίτ της χώρας, προκειμένου να απαξιώσει ακόμη περισσότερο την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η «εξίσωση» ΤΕΙ και ΑΕΙ, παράλληλα με τη δημιουργία πανεπιστημιακών τμημάτων και τμημάτων ΤΕΙ σε κάθε πόλη και χωριό, οδήγησαν κατ' αρχή σε αύξηση φοιτητών. Όμως η κοινωνιολογική ανάλυση των φοιτητών και σπουδαστών, που γράφτηκαν και φοιτούν σε περιφερειακά ΤΕΙ και ΑΕΙ, αποκαλύπτει αμέσως ότι προέρχονται από φτωχές εισοδηματικές τάξεις, κυρίως από την επαρχία ή τις υποβαθμισμένες συνοικίες της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Ιδιαιτέρα αυτοί που εισάχθηκαν με βαθμούς κάτω από την βάση. Θα αναρωτηθεί όμως ο αναγνώστης γιατί αποτέλεσε κόλπο της άρχουσας ελίτ αφού, λόγω αυτής της καινοτομίας, μπήκαν σε κάποιο ΤΕΙ ή ΑΕΙ φτωχά παιδιά. Οι φοιτητές αυτοί έχουν πολύ χαμηλό σχεδόν μηδαμινό γνωσιολογικό υπόβαθρο, κυρίως για τους λόγους που αναφέραμε παραπάνω. Εισερχόμενοι λοιπόν σε μια τριτοβάθμια σχολή είναι σχεδόν βέβαιο ότι δε θα καταφέρουν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Κατά τη διάρκεια όμως των σπουδών τους η οικογένεια έχει δαπανήσει, ύστερα από μεγάλες στερήσεις, χιλιάδες ευρώ σε τουριστικές κα όχι μόνο υπηρεσίες στον τόπο της σχολής τους (περίπου 600-800 ευρώ ανά μήνα ανέρχεται το κόστος της σπουδής σε άλλη πόλη, δηλαδή περίπου 25000-30000 ευρώ για το σύνολο των σπουδών τους). Με άλλα λόγια η κεντρική εξουσία (εάν θέλετε η άρχουσα ελίτ) ασκεί κοινωνική περιφερειακή πολιτική, όχι με μεταφορά πόρων από τις υψηλές εισοδηματικά τάξεις, αλλά από τις φτωχές οικογένειες, προς τους ιδιοκτήτες ακινήτων και τους εστιάτορες των πόλεων υποδοχής φοιτητών. Εάν αυτό δε αποτελεί ταξική επίθεση τότε δυσκολεύομαι να καταλάβω τι συνιστά ταξική επίθεση. Η τελική επίθεση της άρχουσας φεουδαρχικής ελίτ έχει ξεκινήσει, μέσω των οργάνων της των συνδικαλιστών, τα τελευταία δύο χρόνια, με αφορμή την προσέγγιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας με τα εκπαιδευτικά συστήματα τα Ευρώπης, στα πλαίσια της δημιουργίας το Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Φοβήθηκαν, δηλαδή, μήπως μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα πανεπιστήμια της χώρας ξεφύγουν από το τέλμα που τα οδήγησαν. Έρχεται μια νέα γενιά συνδικαλιστών, αυτοί της ΠΟΣΔΕΠ, και με ιδεολογήματα του τύπου «να διαφυλάξουμε το δωρεάν δημόσιο χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» προσπαθούν να σαμποτάρουν κάθε προσπάθεια εναρμόνισης της χώρας με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Φοβούνται μήπως τα Ελληνικά πανεπιστήμια γίνουν σαν τα πανεπιστήμια της Ουτρέχτης, της Στοκχόλμης, της Τουλούζης, του Εδιμβούργου. Αυτές οι εξελίξεις είναι επικίνδυνες. Καλή η ΕΕ, αλλά μόνο για να δίνει κονδύλια για την άρχουσα φεουδαρχική ελίτ, όχι για να φτιάξουμε σωστή εκπαίδευση και στο τέλος καπιταλισμό. Η φεουδαρχία είναι το καθεστώς που αρμόζει στην Ελλάδα Στην χώρα δεν έχει αναπτυχθεί αστική τάξη (καπιταλιστές) με τα χαρακτηριστικά των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών της δύσης. Σύμφωνα με τον Εγκελς «&αυτός ο ισχυριζόμενος «σοσιαλισμός» δεν είναι τίποτε άλλο από μια φεουδαρχική αντίδραση και μια πρόφαση για την άντληση χρήματος&». Οι απεργίες τελικά στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα ήταν ταξικές όμως προς όφελος της άρχουσας φεουδαρχικής τάξης. Τι κάνουν όμως τα κόμματα; Τι κάνει η κοινωνία; Πηγή http://www.kpad.gr/text/thesis/varsakel210207.htm
Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Συνεργάτης - Ερευνητής του Εργαστηρίου Οικονομικής Ανάλυσης και Πολιτικής, ΑΠΘ, (web.auth.gr/leap).
Ο Φ. Ένγκελς γράφει σε μια επιστολή του προς τον Ε. Μπερνστάιν (12 Μαρτίου 1881) «&είναι απλή απάτη να αποκαλείται «σοσιαλισμός» κάθε παρέμβαση του κράτους στον ελεύθερο ανταγωνισμό, όπως διαδίδεται από την αστική τάξη του Μάντσεστερ, φυσικά για το δικό της συμφέρον,&» Παρακάτω αναφέρει «&αυτός ο ισχυριζόμενος «σοσιαλισμός» στοχεύει, μεταξύ άλλων, στη μετατροπή όσο το δυνατόν περισσότερων προλετάριων σε δημοσίους υπαλλήλους και συνταξιούχους, που εξαρτώνται από το κράτος, δημιουργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο ένα νέο στρατό πειθαρχημένων δημοσίων υπαλλήλων&». Ο Κ. Μαρξ χαρακτηρίζει τον καπιταλισμό προοδευτικό σύστημα που, σε αντιδιαστολή με την φεουδαρχία, χαρακτηρίζεται από δημιουργικότητα, κινητικότητα, ευελιξία και προσαρμοστικότητα σε νέα περιβάλλοντα. Αντίθετα η φεουδαρχία χαρακτηρίζεται από οπισθοδρομικότητα, αντίδραση στο νέο και στην κοινωνική κινητικότητα.
Η άρχουσα φεουδαρχική ελίτ, προκειμένου να προστατεύσει τα ταξικά της συμφέροντα, προσπαθεί να δημιουργήσει έναν κυματοθραύστη, ώστε να περιορίσει την κοινωνική κινητικότητα. Ειδικότερα όμως ενδιαφέρεται για την κινητικότητα που αφορά την ίδια, δηλαδή, την είσοδο στην ελίτ ανθρώπων προερχόμενων, είτε από το προλεταριάτο, είτε από τη μικροαστική τάξη. Σύμφωνα με τα παραπάνω γραφόμενα του Ενγκελς, τον ρόλο του κυματοθραύστη καλείται να παίξει ο στρατός των δημοσίων υπαλλήλων. Όσο περισσότεροι είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι, τόσο μειώνεται η επιχειρηματικότητα. Αυτό οφείλεται σε δύο λόγους. Πρώτον, το όραμα των πολιτών της χώρας για τον σοσιαλισμό εξυπηρετείται από την εξασφάλιση μιας θέσης στον δημόσιο τομέα, καθώς οι πολίτες θεωρούν ότι η είσοδος στον δημόσιο τομέα οδηγεί προς τον «σοσιαλισμό». Δεν είναι πλέον απαραίτητη η γνώση, η δημιουργικότητα και η φαντασία, που σύμφωνα με τον J. Schumpeter, είναι αναγκαίες για την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη του καπιταλισμού. Το σύστημα παραμένει φεουδαρχικό, σύμφωνα με τον Ενγκελς. Δεύτερον, η μεγέθυνση του δημοσίου τομέα καθιστά αναγκαία την ύπαρξη έργου που πρέπει να εκτελούν οι δημόσιοι υπάλληλοι. Το σύστημα γιγαντώνεται και αυτοτροφοδοτείται, τόσο από τον όγκο, όσο και τη πολυμορφία του νομοθετικού και γραφειοκρατικού μηχανισμού. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον είναι δύσκολο, ίσως και αδύνατον, να αναπτυχθεί η όποια επιχειρηματικότητα. Καθώς λοιπόν δεν δημιουργούνται νέες επιχειρήσεις δεν κινδυνεύει η πρωτοκαθεδρία της άρχουσας φεουδαρχικής ελίτ.
Πολλές μελέτες έδειξαν ότι η εκπαίδευση αποτέλεσε τον βασικό μηχανισμό κοινωνικής κινητικότητας σε όλες τις χώρες της δύσης, μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο μέχρι σήμερα. Σε χώρες καπιταλιστικές, η επιβίωση του συστήματος δεν εξαρτάται από την επιβίωση της άρχουσας ελίτ, αλλά από την διαρκή ανανέωση. Το καπιταλιστικό σύστημα ανελίσσεται με τον θάνατο των γηρασμένων και την γέννηση του καινούργιου . Η δυναμική του συστήματος εξυπηρετείται από την ύπαρξη ενός συνεχώς εξελισσόμενου και βελτιούμενου εκπαιδευτικού συστήματος, το όποιο βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με την κοινωνία και την οικονομία. Γι' αυτόν τον λόγο τα πανεπιστήμια των ΗΠΑ θεωρούνται τα κορυφαία του κόσμου.
Ελλάδα και Φεουδαρχική Τάξη
Ας έλθουμε τώρα στην χώρα μας. Η τελευταία εικοσιπενταετία χαρακτηρίζεται ως μια περίοδος γιγάντωσης του δημόσιου τομέα, αύξησης του στρατού των δημοσίων υπαλλήλων, εκπληκτικής ανόδου του κόστους διατήρησης του γραφειοκρατικού μηχανισμού και τερατώδους γιγάντωσης της νομοθετικής πολυπλοκότητας. Ακολουθώντας τα βήματα της φεουδαρχικής ελίτ του Μάντσεστερ, που κριτικάρισε ο Ένγκελς, η πολιτική που ακολουθήθηκε ήταν πολιτική διατήρησης ενός φεουδαρχικού συστήματος με τον περιορισμό της κινητικότητας προς την άρχουσα φεουδαρχική ελίτ. Οι μοναδικές εξαιρέσεις κινητικότητας μετρώνται στα δάχτυλα ενός χεριού και οι περισσότερες από αυτές ήταν κρατικά χρηματοδοτούμενες. Τα υπόλοιπα «τζάκια» είναι αυτά που δημιουργήθηκαν μέχρι την δεκαετία του 1960. Δεν άρκεσε όμως μόνο η δημιουργία ενός τεράστιου γραφειοκρατικού δημόσιου τομέα με το στρατό των δημοσίων υπαλλήλων, πιστών στην άρχουσα φεουδαρχική ελίτ. Έπρεπε να διακοπεί και η όποια δυνατότητα κινητικότητας υπήρξε στις προηγούμενες δεκαετίες μέσω της εκπαίδευσης και κυρίως της δημόσιας. Η άρχουσα ελίτ έπρεπε να προστατευθεί για να μην υπάρξει επανάληψη της κατάστασης του 1950-1960, οπότε δημιουργήθηκε μια νέα γενιά επιχειρηματιών, στελεχών και επιστημόνων. Τον ρόλο της τροχοπέδης θα έπαιζε η εκπαίδευση. Αφού η καλή εκπαίδευση συντελεί στην κοινωνική ανέλιξη, η κακή θα βοηθήσει στην παρεμπόδιση της. Ξεκίνησε λοιπόν μια διαδικασία υποβάθμισης της δημόσιας εκπαίδευσης. Το κτύπημα της δημόσιας εκπαίδευσης, σε όλες τις βαθμίδες, ήλθε από δύο μεριές. Το υπουργείο παιδείας, με τις συνεχείς νομοθετικές παρεμβάσεις, κατάφερε να αποδιοργανώσει τελείως το δημόσιο σχολείο. Οι πραγματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν πολύ καλά τι συμβαίνει, όμως είναι η σιωπηλή πλειοψηφία . Έβλεπαν, όμως, ό,τι και αυτή κρατική παρέμβαση μπορούσε να αποδειχθεί ανεπαρκής. Το δημόσιο σχολείο ότι μπορούσε να αντισταθεί μέσα από το μεράκι των δασκάλων. Σε αυτό το σημείο κλήθηκαν να αναλάβουν δράση οι συνδικαλιστικές ηγεσίες. Με το πρόσχημα της προάσπισης των δικαιωμάτων των δασκάλων και της δημόσιας δωρεάν παιδείας, προχώρησαν σε ανούσιες μακροχρόνιες απεργίες, καλή ώρα όπως αυτή των ημερών μας. Σε μια δεκαετία το δημόσιο σχολείο απαξιώθηκε σε μεγάλο βαθμό, ενώ τα ιδιωτικά σχολεία, που στις προηγούμενες δεκαετίες ήταν τα σχολεία της εύκολης αποφοίτησης για τους πολύ αδύνατους μαθητές, άρχισαν να ξεχωρίζουν και να συγκεντρώνουν άριστους και πολύ καλούς μαθητές. Η ραγδαία ανάπτυξη των ιδιωτικών σχολείων, ταυτόχρονα με τη συνεχή επέκταση των ιδιωτικών φροντιστηρίων και ιδιαιτέρων μαθημάτων, υπήρξε μια συντριπτική ταξική επίθεση κατά των χαμηλών εισοδηματικών τάξεων, όπως των ιδιωτικών υπαλλήλων, των εργατών και των φτωχών αγροτών. Πολιτών δηλαδή που δεν είχαν την δυνατότητα να στείλουν το παιδί τους σε ιδιωτικό σχολείο, και αρκούνταν στην συνεχώς υποβαθμιζόμενη δημόσια εκπαίδευση. Ταυτόχρονα, η πρόσβαση στα πανεπιστήμια έγινε δύσκολή, καθώς το κόστος της φροντιστηριακής εκπαίδευσης αυξήθηκε σημαντικά, λόγω της πτώσης του δημοσίου σχολείου και επακόλουθης αύξησης της ζήτησης για φροντιστηριακή εκπαίδευση. Η άρχουσα φεουδαρχική ελίτ έχει θριαμβεύσει. Η δευτεροβάθμια, κυρίως, εκπαίδευση έχει αποσαρθρωθεί πλήρως. Το αποτέλεσμα το βλέπουμε και στους διεθνείς διαγωνισμούς, που διοργανώνει ο ΟΟΣΑ, στους οποίους τα ελληνόπουλα καταλαμβάνουν συνεχώς τις τελευταίες θέσεις. Οι συνδικαλιστές έχουν κάνει περίφημα τη δουλειά τους και ανταμείβονται με θέσεις. Η ελεύθερη πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτέλεσε μια σημαντική καινοτομία που εφεύρε η άρχουσα ελίτ της χώρας, προκειμένου να απαξιώσει ακόμη περισσότερο την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η «εξίσωση» ΤΕΙ και ΑΕΙ, παράλληλα με τη δημιουργία πανεπιστημιακών τμημάτων και τμημάτων ΤΕΙ σε κάθε πόλη και χωριό, οδήγησαν κατ' αρχή σε αύξηση φοιτητών. Όμως η κοινωνιολογική ανάλυση των φοιτητών και σπουδαστών, που γράφτηκαν και φοιτούν σε περιφερειακά ΤΕΙ και ΑΕΙ, αποκαλύπτει αμέσως ότι προέρχονται από φτωχές εισοδηματικές τάξεις, κυρίως από την επαρχία ή τις υποβαθμισμένες συνοικίες της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Ιδιαιτέρα αυτοί που εισάχθηκαν με βαθμούς κάτω από την βάση. Θα αναρωτηθεί όμως ο αναγνώστης γιατί αποτέλεσε κόλπο της άρχουσας ελίτ αφού, λόγω αυτής της καινοτομίας, μπήκαν σε κάποιο ΤΕΙ ή ΑΕΙ φτωχά παιδιά. Οι φοιτητές αυτοί έχουν πολύ χαμηλό σχεδόν μηδαμινό γνωσιολογικό υπόβαθρο, κυρίως για τους λόγους που αναφέραμε παραπάνω. Εισερχόμενοι λοιπόν σε μια τριτοβάθμια σχολή είναι σχεδόν βέβαιο ότι δε θα καταφέρουν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Κατά τη διάρκεια όμως των σπουδών τους η οικογένεια έχει δαπανήσει, ύστερα από μεγάλες στερήσεις, χιλιάδες ευρώ σε τουριστικές κα όχι μόνο υπηρεσίες στον τόπο της σχολής τους (περίπου 600-800 ευρώ ανά μήνα ανέρχεται το κόστος της σπουδής σε άλλη πόλη, δηλαδή περίπου 25000-30000 ευρώ για το σύνολο των σπουδών τους). Με άλλα λόγια η κεντρική εξουσία (εάν θέλετε η άρχουσα ελίτ) ασκεί κοινωνική περιφερειακή πολιτική, όχι με μεταφορά πόρων από τις υψηλές εισοδηματικά τάξεις, αλλά από τις φτωχές οικογένειες, προς τους ιδιοκτήτες ακινήτων και τους εστιάτορες των πόλεων υποδοχής φοιτητών. Εάν αυτό δε αποτελεί ταξική επίθεση τότε δυσκολεύομαι να καταλάβω τι συνιστά ταξική επίθεση. Η τελική επίθεση της άρχουσας φεουδαρχικής ελίτ έχει ξεκινήσει, μέσω των οργάνων της των συνδικαλιστών, τα τελευταία δύο χρόνια, με αφορμή την προσέγγιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας με τα εκπαιδευτικά συστήματα τα Ευρώπης, στα πλαίσια της δημιουργίας το Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Φοβήθηκαν, δηλαδή, μήπως μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα πανεπιστήμια της χώρας ξεφύγουν από το τέλμα που τα οδήγησαν. Έρχεται μια νέα γενιά συνδικαλιστών, αυτοί της ΠΟΣΔΕΠ, και με ιδεολογήματα του τύπου «να διαφυλάξουμε το δωρεάν δημόσιο χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» προσπαθούν να σαμποτάρουν κάθε προσπάθεια εναρμόνισης της χώρας με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Φοβούνται μήπως τα Ελληνικά πανεπιστήμια γίνουν σαν τα πανεπιστήμια της Ουτρέχτης, της Στοκχόλμης, της Τουλούζης, του Εδιμβούργου. Αυτές οι εξελίξεις είναι επικίνδυνες. Καλή η ΕΕ, αλλά μόνο για να δίνει κονδύλια για την άρχουσα φεουδαρχική ελίτ, όχι για να φτιάξουμε σωστή εκπαίδευση και στο τέλος καπιταλισμό. Η φεουδαρχία είναι το καθεστώς που αρμόζει στην Ελλάδα Στην χώρα δεν έχει αναπτυχθεί αστική τάξη (καπιταλιστές) με τα χαρακτηριστικά των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών της δύσης. Σύμφωνα με τον Εγκελς «&αυτός ο ισχυριζόμενος «σοσιαλισμός» δεν είναι τίποτε άλλο από μια φεουδαρχική αντίδραση και μια πρόφαση για την άντληση χρήματος&». Οι απεργίες τελικά στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα ήταν ταξικές όμως προς όφελος της άρχουσας φεουδαρχικής τάξης. Τι κάνουν όμως τα κόμματα; Τι κάνει η κοινωνία; Πηγή http://www.kpad.gr/text/thesis/varsakel210207.htm
Οι αυταπάτες της δωρεάν Παιδείας και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια
Οι αυταπάτες της δωρεάν Παιδείας και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια Του Χρηστου Παπαδημητριου*
Εδώ και δύο δεκαετίες ζω στην Καλιφόρνια, την πολιτεία των ΗΠΑ που, αν ήταν ανεξάρτητη (και, εδώ που τα λέμε, δεν ξέρω γιατί δεν το σκέφτεται σοβαρά...) θα ήταν η πέμπτη βιομηχανική οικονομία στον κόσμο: Πρώτη στην ψυχαγωγία (Χόλιγουντ), πρώτη στην υψηλή τεχνολογία (Σίλικον Βάλεϊ). Και πρώτη στην ανώτατη εκπαίδευση! Πέρσι δύο μεγάλες και πολύ έγκυρες έρευνες (από το Τάιμς του Λονδίνου και το πανεπιστήμιο της Σαγκάης) βρήκαν ότι πέντε από τα είκοσι καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου είναι στην Καλιφόρνια!
Και η Ελλάδα; Εδώ τα νέα είναι αποκαρδιωτικά. Δυστυχώς κανένα ελληνικό πανεπιστήμιο δεν κατατάχθηκε από τις δύο έρευνες ανάμεσα στα 300 καλύτερα του κόσμου (δεν ξέρω άλλη ευρωπαϊκή χώρα που να πήγε τόσο άσχημα).
Από τα πέντε κορυφαία πανεπιστήμια της Καλιφόρνιας τα δύο (Στάνφορντ και Καλτέκ) είναι ιδιωτικά. Από την άλλη το δικό μου (το Μπέρκλεϋ) βρέθηκε στην κορυφή, τέταρτο ή πέμπτο στον κόσμο, και το κορυφαίο μη ιδιωτικό! Κι αυτό που με κάνει ιδιαίτερα περήφανο είναι πως το πανεπιστήμιό μου επαναλαμβάνω, το καλύτερο δημόσιο πανεπιστήμιο του κόσμου είναι δημόσιο με έναν τρόπο ουσιαστικό, και με ένα χαρακτήρα βαθιά δημοκρατικό (και ακόμα κάπως ανατρεπτικό, 40 χρόνια μετά&). Ανάμεσα στους πολλούς λόγους που έφεραν το Μπέρκλεϋ στην κορυφή είναι και ο αδυσώπητος ανταγωνισμός με το γειτονικό ιδιωτικό Στάνφορντ. Πιστεύω ότι, αν η Καλιφόρνια είχε, σαν την Ελλάδα, ένα μεσαιωνικό νόμο που να απαγορεύει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, ούτε το Μπέρκλεϋ θα ήταν πρώτο, ούτε η Καλιφόρνια θα ήταν η υπερδύναμη που είναι σήμερα στην ανώτατη εκπαίδευση (αλλά βέβαια ούτε και στους άλλους τομείς).
Στην Ελλάδα μπορώ να ανοίξω κάθε είδους επιχείρηση, από αθλητικό σωματείο μέχρι πατσατζίδικο, φτάνει να μην είναι πανεπιστήμιο. Γιατί; Πιστεύω ότι κάθε νόμος που περιορίζει την ελευθερία του πολίτη πρέπει να έχει πολύ γερή αιτιολογία. Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί που υποστηρίζουν αυτό τον νόμο; Και με ποιο σκεπτικό;
Η μεσαιωνική διάταξη διατηρήθηκε στην τελευταία αναθεώρηση του συντάγματος, και παρά την πρόθεση των κομμάτων να την καταργήσουν, έπειτα από επιμονή του λόμπι των Καθηγητών. Αυτών των ίδιων που τώρα κατεβαίνουν σε απεργιακούς αγώνες ενάντια στην αξιολόγηση. Οποιος φοβάται την αξιολόγηση, φυσικά και τρέμει τον ανταγωνισμό...
Στην ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση αντιτίθεται και το αριστερό φοιτητικό κίνημα. Μια προσωπική παρένθεση: Εκείνα τα ωραία και πονεμένα και λίγα χρόνια που δίδαξα στο ΕΜΠ τη δεκαετία του '80, το αριστερό φοιτητικό κίνημα (ιδιαίτερα το εκτός κομμάτων) ήταν για μένα μοναδική παρηγοριά σε ένα περιβάλλον εχθρικό. Πολλοί τους κατηγορούν ότι είναι στην ουσία πολιτικοί οργανισμοί, με άποψη επί παντός επιστητού, από ανθρώπινα δικαιώματα και δημοτικές εκλογές μέχρι Τσάβεζ και Ιράκ κι όχι αυστηρά για τα πανεπιστημιακά. Αλλά εμένα αυτό δεν με ενοχλεί καθόλου, γιατί τα πανεπιστημιακά είναι τα μόνα θέματα στα οποία εγώ διαφωνούσα και διαφωνώ ριζικά μαζί τους. Η άποψή λοιπόν του φοιτητικού κινήματος για το πανεπιστήμιο μπορεί, δυστυχώς, να συνοψισθεί σε δύο αρχές (για λόγους βέβαια κατανοητούς και ανθρώπινους που έχουν να κάνουν με την ιστορική διάρθρωση της κοινωνίας, τη μυωπία που είναι αποτέλεσμα της ετήσιας σκληρής εκλογικής αναμέτρησης, και την ειδική, προνομιακή και βραχυπρόθεσμη σχέση του φοιτητή με το πανεπιστήμιο). Νάτες λοιπόν οι δύο αρχές: (α) Οι σπουδές να είναι ανώδυνες, η αποφοίτηση εγγυημένη κάπου στο βάθος του ορίζοντα, και το επάγγελμα κατοχυρωμένο, και (β) κανείς άλλος να μην έχει αυτά τα προνόμια. Η εναντίωση στα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι λοιπόν δοσμένη, λόγω (β).
Και την εναντίωση αυτή το φοιτητικό κίνημα την εκφράζει τώρα πάλι με τον γνωστό αυτοκαταστροφικό τρόπο με κινητοποιήσεις που διακόπτουν και περαιτέρω υποβαθμίζουν τις σπουδές. Αν και το ένστικτό μου είναι να χειροκροτώ κάθε φορά που ο κόσμος βγαίνει στους δρόμους, έστω και για τους λάθος λόγους (βλέπε παγκοσμιοποίηση), σε αυτή την περίπτωση πολύ φοβούμαι ότι το τίμημα είναι υπερβολικό και τα περιθώρια ανύπαρκτα.
Το αποτυχημένο κράτος
Και ποια είναι τα επιχειρήματα εναντίον του ιδιωτικού πανεπιστημίου; Πρώτα-πρώτα η προσήλωση ακόμα μερικών στο παλιομοδίτικο δόγμα ότι μόνο το Κράτος μπορούμε να εμπιστευθούμε για ένα σωρό δραστηριότητες, από τζόγο και ασφάλιση μέχρι τηλεφωνία και εκπαίδευση. Ενα Κράτος ανίκανο, διεφθαρμένο, βαθιά αντιδραστικό και αυταρχικό, που έχει δώσει τόσες εξετάσεις και έχει αποτύχει τόσες φορές και τόσο παταγωδώς ιδιαίτερα, όπως είδαμε, στην Ελλάδα ως προς την ανώτατη εκπαίδευση.
Μετά είναι η αυταπάτη της «Δωρεάν Παιδείας». Λες και δεν την πληρώνουν οι φορολογούμενοι, λες και δεν ξέρουμε τους ακραίους παραλογισμούς και σπατάλες όπου μας οδηγεί αυτό το καλοπροαίρετο «δωρεάν»: Στις σοσιαλιστικές χώρες το δωρεάν ψωμί γινόταν ζωοτροφή στα αγροκτήματα των αετονύχηδων του Κόμματος, ενώ στην Ελλάδα το δωρεάν πανεπιστήμιο οδηγεί στους αιώνιους φοιτητές και τη διασπάθιση των συγγραμμάτων, μεταξύ πολλών άλλων ευτραπέλων. Παρεμπιπτόντως, οι 40.000 φοιτητές του Μπέρκλεϋ πληρώνουν δίδακτρα, περίπου το ένα τρίτο από αυτά που πληρώνουν οι φοιτητές του Στάνφορντ αν και βέβαια οι πιο πολλοί έχουν υποτροφίες. Και κανένας τους δεν χάνει ποτέ χρονιά, ενώ με τα χρήματα αυτά το Μπέρκλεϋ διατηρείται το καλύτερο πανεπιστήμιο στον κόσμο.
Αλλά η ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση δημιουργεί ανισότητα και δίνει πλεονεκτήματα στούς πλούσιους, σωστά; Δυστυχώς στους πλούσιους δεν θα τους λείψουν ποτέ τα πλεονεκτήματα (οι δρόμοι για τα ξένα πανεπιστήμια είναι ανοικτοί, σκεφθείτε μόνο τον πολιτικό αρχηγό που ψηφίσατε στις προηγούμενες εκλογές...). Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να καταπολεμηθεί η κοινωνική ανισότητα είναι η αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστήμιου και της δημόσιας εκπαίδευσης γενικότερα, ώστε να δίνει ουσιαστικά εφόδια που αναιρούν τα πλεονεκτήματα των πλουσίων. Και ο δρόμος για την αναβάθμιση περνάει, όπως είπαμε, από το ιδιωτικό πανεπιστήμιο (και την «εντατικοποίηση», και τα δίδακτρα με υποτροφίες, και το όριο φοίτησης, και...).
Η επαγγελματική κατοχύρωση
Πάντως η ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση θα υποσκάψει την επαγγελματική κατοχύρωση, έτσι δεν είναι; H επαγγελματική κατοχύρωση είναι ηχώ από άλλον αιώνα, που σιγοσβήνει. Στην ευρωπαϊκή Ελλάδα του 2017 αυτό που θα έχει σημασία δεν είναι αν έχεις πτυχίο, αλλά πόσο καλό είναι το πανεπιστήμιο που στο έδωσε (ελληνικό, αγγλικό, σλοβενικό, δεν θα κάνει μεγάλη διαφορά), και τι έμαθες για να το πάρεις το πτυχίο. Επαγγελματική κατοχύρωση στον 21ο αιώνα σημαίνει πανεπιστήμιο αναβαθμισμένο και ανταγωνιστικό.
Αλλά ποια εγγύηση υπάρχει ότι η ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα θα έχει την αναγκαία ποιότητα για να βοηθήσει τη δημόσια; Δυστυχώς, καμία. Δεν υπάρχει πιο εύθραυστο και πιο μακροχρόνιο και πιο πολυδάπανο εγχείρημα από το να στήσεις ένα καλό πανεπιστήμιο, και στην Ελλάδα συχνά αποτυγχάνουμε σε πολύ ευκολότερα. Αλλά αν το άγχος περί ποιότητας ήταν λόγος απαγόρευσης, τότε ποιος κλάδος θα ήταν ιδιωτικός στην Ελλάδα;
Υπάρχει τελικά ελπίδα μέσα στο πηχτό έρεβος της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης; Η πιο μεγάλη μου ελπίδα είναι το Νέο Αίμα στα πανεπιστήμια (και δεν εννοώ ηλικία). Ανάμεσα στους καθηγητές, αλλά και στους ζωντανούς και έξυπνους φοιτητές, το Νέο Αίμα όλο και πληθαίνει, συχνά δεν μπαγιατεύει και δεν συμβιβάζεται, διψάει για αναβάθμιση του πανεπιστήμιου, για εκλογίκευση και εξυγίανση και κάθαρση και διοικητική ανεξαρτησία από το Κράτος. Και καλωσορίζει τη φρεσκάδα και τον ανταγωνισμό και γιατί όχι; την επαγγελματική ευκαιρία που αντιπροσωπεύει το ιδιωτικό πανεπιστήμιο.
*Ο Χρήστος Παπαδημητρίου είναι καθηγητής Computer Sciences στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Berkeley.
http://www.kpad.gr/text/thesis/papadim150407.htm
Εδώ και δύο δεκαετίες ζω στην Καλιφόρνια, την πολιτεία των ΗΠΑ που, αν ήταν ανεξάρτητη (και, εδώ που τα λέμε, δεν ξέρω γιατί δεν το σκέφτεται σοβαρά...) θα ήταν η πέμπτη βιομηχανική οικονομία στον κόσμο: Πρώτη στην ψυχαγωγία (Χόλιγουντ), πρώτη στην υψηλή τεχνολογία (Σίλικον Βάλεϊ). Και πρώτη στην ανώτατη εκπαίδευση! Πέρσι δύο μεγάλες και πολύ έγκυρες έρευνες (από το Τάιμς του Λονδίνου και το πανεπιστήμιο της Σαγκάης) βρήκαν ότι πέντε από τα είκοσι καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου είναι στην Καλιφόρνια!
Και η Ελλάδα; Εδώ τα νέα είναι αποκαρδιωτικά. Δυστυχώς κανένα ελληνικό πανεπιστήμιο δεν κατατάχθηκε από τις δύο έρευνες ανάμεσα στα 300 καλύτερα του κόσμου (δεν ξέρω άλλη ευρωπαϊκή χώρα που να πήγε τόσο άσχημα).
Από τα πέντε κορυφαία πανεπιστήμια της Καλιφόρνιας τα δύο (Στάνφορντ και Καλτέκ) είναι ιδιωτικά. Από την άλλη το δικό μου (το Μπέρκλεϋ) βρέθηκε στην κορυφή, τέταρτο ή πέμπτο στον κόσμο, και το κορυφαίο μη ιδιωτικό! Κι αυτό που με κάνει ιδιαίτερα περήφανο είναι πως το πανεπιστήμιό μου επαναλαμβάνω, το καλύτερο δημόσιο πανεπιστήμιο του κόσμου είναι δημόσιο με έναν τρόπο ουσιαστικό, και με ένα χαρακτήρα βαθιά δημοκρατικό (και ακόμα κάπως ανατρεπτικό, 40 χρόνια μετά&). Ανάμεσα στους πολλούς λόγους που έφεραν το Μπέρκλεϋ στην κορυφή είναι και ο αδυσώπητος ανταγωνισμός με το γειτονικό ιδιωτικό Στάνφορντ. Πιστεύω ότι, αν η Καλιφόρνια είχε, σαν την Ελλάδα, ένα μεσαιωνικό νόμο που να απαγορεύει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, ούτε το Μπέρκλεϋ θα ήταν πρώτο, ούτε η Καλιφόρνια θα ήταν η υπερδύναμη που είναι σήμερα στην ανώτατη εκπαίδευση (αλλά βέβαια ούτε και στους άλλους τομείς).
Στην Ελλάδα μπορώ να ανοίξω κάθε είδους επιχείρηση, από αθλητικό σωματείο μέχρι πατσατζίδικο, φτάνει να μην είναι πανεπιστήμιο. Γιατί; Πιστεύω ότι κάθε νόμος που περιορίζει την ελευθερία του πολίτη πρέπει να έχει πολύ γερή αιτιολογία. Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί που υποστηρίζουν αυτό τον νόμο; Και με ποιο σκεπτικό;
Η μεσαιωνική διάταξη διατηρήθηκε στην τελευταία αναθεώρηση του συντάγματος, και παρά την πρόθεση των κομμάτων να την καταργήσουν, έπειτα από επιμονή του λόμπι των Καθηγητών. Αυτών των ίδιων που τώρα κατεβαίνουν σε απεργιακούς αγώνες ενάντια στην αξιολόγηση. Οποιος φοβάται την αξιολόγηση, φυσικά και τρέμει τον ανταγωνισμό...
Στην ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση αντιτίθεται και το αριστερό φοιτητικό κίνημα. Μια προσωπική παρένθεση: Εκείνα τα ωραία και πονεμένα και λίγα χρόνια που δίδαξα στο ΕΜΠ τη δεκαετία του '80, το αριστερό φοιτητικό κίνημα (ιδιαίτερα το εκτός κομμάτων) ήταν για μένα μοναδική παρηγοριά σε ένα περιβάλλον εχθρικό. Πολλοί τους κατηγορούν ότι είναι στην ουσία πολιτικοί οργανισμοί, με άποψη επί παντός επιστητού, από ανθρώπινα δικαιώματα και δημοτικές εκλογές μέχρι Τσάβεζ και Ιράκ κι όχι αυστηρά για τα πανεπιστημιακά. Αλλά εμένα αυτό δεν με ενοχλεί καθόλου, γιατί τα πανεπιστημιακά είναι τα μόνα θέματα στα οποία εγώ διαφωνούσα και διαφωνώ ριζικά μαζί τους. Η άποψή λοιπόν του φοιτητικού κινήματος για το πανεπιστήμιο μπορεί, δυστυχώς, να συνοψισθεί σε δύο αρχές (για λόγους βέβαια κατανοητούς και ανθρώπινους που έχουν να κάνουν με την ιστορική διάρθρωση της κοινωνίας, τη μυωπία που είναι αποτέλεσμα της ετήσιας σκληρής εκλογικής αναμέτρησης, και την ειδική, προνομιακή και βραχυπρόθεσμη σχέση του φοιτητή με το πανεπιστήμιο). Νάτες λοιπόν οι δύο αρχές: (α) Οι σπουδές να είναι ανώδυνες, η αποφοίτηση εγγυημένη κάπου στο βάθος του ορίζοντα, και το επάγγελμα κατοχυρωμένο, και (β) κανείς άλλος να μην έχει αυτά τα προνόμια. Η εναντίωση στα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι λοιπόν δοσμένη, λόγω (β).
Και την εναντίωση αυτή το φοιτητικό κίνημα την εκφράζει τώρα πάλι με τον γνωστό αυτοκαταστροφικό τρόπο με κινητοποιήσεις που διακόπτουν και περαιτέρω υποβαθμίζουν τις σπουδές. Αν και το ένστικτό μου είναι να χειροκροτώ κάθε φορά που ο κόσμος βγαίνει στους δρόμους, έστω και για τους λάθος λόγους (βλέπε παγκοσμιοποίηση), σε αυτή την περίπτωση πολύ φοβούμαι ότι το τίμημα είναι υπερβολικό και τα περιθώρια ανύπαρκτα.
Το αποτυχημένο κράτος
Και ποια είναι τα επιχειρήματα εναντίον του ιδιωτικού πανεπιστημίου; Πρώτα-πρώτα η προσήλωση ακόμα μερικών στο παλιομοδίτικο δόγμα ότι μόνο το Κράτος μπορούμε να εμπιστευθούμε για ένα σωρό δραστηριότητες, από τζόγο και ασφάλιση μέχρι τηλεφωνία και εκπαίδευση. Ενα Κράτος ανίκανο, διεφθαρμένο, βαθιά αντιδραστικό και αυταρχικό, που έχει δώσει τόσες εξετάσεις και έχει αποτύχει τόσες φορές και τόσο παταγωδώς ιδιαίτερα, όπως είδαμε, στην Ελλάδα ως προς την ανώτατη εκπαίδευση.
Μετά είναι η αυταπάτη της «Δωρεάν Παιδείας». Λες και δεν την πληρώνουν οι φορολογούμενοι, λες και δεν ξέρουμε τους ακραίους παραλογισμούς και σπατάλες όπου μας οδηγεί αυτό το καλοπροαίρετο «δωρεάν»: Στις σοσιαλιστικές χώρες το δωρεάν ψωμί γινόταν ζωοτροφή στα αγροκτήματα των αετονύχηδων του Κόμματος, ενώ στην Ελλάδα το δωρεάν πανεπιστήμιο οδηγεί στους αιώνιους φοιτητές και τη διασπάθιση των συγγραμμάτων, μεταξύ πολλών άλλων ευτραπέλων. Παρεμπιπτόντως, οι 40.000 φοιτητές του Μπέρκλεϋ πληρώνουν δίδακτρα, περίπου το ένα τρίτο από αυτά που πληρώνουν οι φοιτητές του Στάνφορντ αν και βέβαια οι πιο πολλοί έχουν υποτροφίες. Και κανένας τους δεν χάνει ποτέ χρονιά, ενώ με τα χρήματα αυτά το Μπέρκλεϋ διατηρείται το καλύτερο πανεπιστήμιο στον κόσμο.
Αλλά η ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση δημιουργεί ανισότητα και δίνει πλεονεκτήματα στούς πλούσιους, σωστά; Δυστυχώς στους πλούσιους δεν θα τους λείψουν ποτέ τα πλεονεκτήματα (οι δρόμοι για τα ξένα πανεπιστήμια είναι ανοικτοί, σκεφθείτε μόνο τον πολιτικό αρχηγό που ψηφίσατε στις προηγούμενες εκλογές...). Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να καταπολεμηθεί η κοινωνική ανισότητα είναι η αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστήμιου και της δημόσιας εκπαίδευσης γενικότερα, ώστε να δίνει ουσιαστικά εφόδια που αναιρούν τα πλεονεκτήματα των πλουσίων. Και ο δρόμος για την αναβάθμιση περνάει, όπως είπαμε, από το ιδιωτικό πανεπιστήμιο (και την «εντατικοποίηση», και τα δίδακτρα με υποτροφίες, και το όριο φοίτησης, και...).
Η επαγγελματική κατοχύρωση
Πάντως η ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση θα υποσκάψει την επαγγελματική κατοχύρωση, έτσι δεν είναι; H επαγγελματική κατοχύρωση είναι ηχώ από άλλον αιώνα, που σιγοσβήνει. Στην ευρωπαϊκή Ελλάδα του 2017 αυτό που θα έχει σημασία δεν είναι αν έχεις πτυχίο, αλλά πόσο καλό είναι το πανεπιστήμιο που στο έδωσε (ελληνικό, αγγλικό, σλοβενικό, δεν θα κάνει μεγάλη διαφορά), και τι έμαθες για να το πάρεις το πτυχίο. Επαγγελματική κατοχύρωση στον 21ο αιώνα σημαίνει πανεπιστήμιο αναβαθμισμένο και ανταγωνιστικό.
Αλλά ποια εγγύηση υπάρχει ότι η ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα θα έχει την αναγκαία ποιότητα για να βοηθήσει τη δημόσια; Δυστυχώς, καμία. Δεν υπάρχει πιο εύθραυστο και πιο μακροχρόνιο και πιο πολυδάπανο εγχείρημα από το να στήσεις ένα καλό πανεπιστήμιο, και στην Ελλάδα συχνά αποτυγχάνουμε σε πολύ ευκολότερα. Αλλά αν το άγχος περί ποιότητας ήταν λόγος απαγόρευσης, τότε ποιος κλάδος θα ήταν ιδιωτικός στην Ελλάδα;
Υπάρχει τελικά ελπίδα μέσα στο πηχτό έρεβος της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης; Η πιο μεγάλη μου ελπίδα είναι το Νέο Αίμα στα πανεπιστήμια (και δεν εννοώ ηλικία). Ανάμεσα στους καθηγητές, αλλά και στους ζωντανούς και έξυπνους φοιτητές, το Νέο Αίμα όλο και πληθαίνει, συχνά δεν μπαγιατεύει και δεν συμβιβάζεται, διψάει για αναβάθμιση του πανεπιστήμιου, για εκλογίκευση και εξυγίανση και κάθαρση και διοικητική ανεξαρτησία από το Κράτος. Και καλωσορίζει τη φρεσκάδα και τον ανταγωνισμό και γιατί όχι; την επαγγελματική ευκαιρία που αντιπροσωπεύει το ιδιωτικό πανεπιστήμιο.
*Ο Χρήστος Παπαδημητρίου είναι καθηγητής Computer Sciences στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Berkeley.
http://www.kpad.gr/text/thesis/papadim150407.htm
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)
